Śmierć w odmętach na wiele sposobów
Mała widoczność, strach przed brakiem powietrza, sitowie i muł wciągający w głębiny. Strach przed wodą jest naturalny. W wodzie zawsze kryje się coś tajemniczego. Mroczne cienie pod powierzchnią falującej wody podpowiadają wyobraźni niestworzone rzeczy. Demony zamieszkujące głębiny były podstępne i skuteczne.
Topielec / Utopiec: rodził się z duszy topielca lub poronionego płodu, a dusza jego nie była w stanie znaleźć drogi w zaświaty. Topił ludzi i zwierzęta w jeziorach i rzekach. Topielec jak wszystkie złe duchy nie był proporcjonalny. Miał wysokie smukłe ciało i zieloną oślizgłą skórę. Jak wiele demonów lubił wprawiać swoje ofiary w konsternację, zadając im trudne zadania logiczne.
Rusałka / Brzeginia: dla odmiany, piękna, zgrabna i powabna demonica. Rusałki zamieszkiwały leśne zbiorniki wodne nad polanami. Pląsały w nocy nagie po wrzosowiskach i kusiły swą kobiecością nocnych myśliwych. Biada temu, kto uwierzył w miłość Rusałki. Kult przybył prawdopodobnie z Rzymu.
Mamuna / Dziwożona: choć związana z wodą z racji miejsc, w jakich była widywana, odpowiedzialna była za komplikacje porodowe. Przedstawiano ją jako przygarbioną i zasuszoną staruchę z obwisłymi piersiami. Nienaturalnie długie piersi używała podczas prania jako kijanki do okładania pranej bielizny.
Powietrze, domostwa i woda pełne były kreatur często nastających na ludzki honor, zdrowie i życie. Wszystko było poukładane. W razie nieszczęścia łatwo było znaleźć winowajcę.
Ażdacha to jedna z najbardziej fascynujących i zarazem najmniej jednoznacznych postaci w wierzeniach ludowych Europy Środkowo-Wschodniej. Występuje przede wszystkim w folklorze południowych i wschodnich Słowian, ale jego korzenie prawdopodobnie sięgają znacznie głębiej – aż do mitologii irańskiej i indoeuropejskiej. W wyobraźni ludowej Ażdacha był potężnym smokiem, symbolem chaosu, suszy i niszczycielskiej siły natury, z którym […]
Wśród licznych istot zamieszkujących świat dawnych Słowian pojawia się postać dziś niemal zapomniana – anczutka. To drobny, złośliwy słowiański duch, który w zależności od regionu bywał uznawany za psotnika, pomniejszego czarta, a czasem nawet za wodnego demona. Choć nie dorównywał potęgą takim istotom jak południca czy leszy, jego obecność w ludowych opowieściach była wyraźna. Szczególnie […]
Piękna i niebezpieczna rusałka. Nie wszystkie demony w słowiańskim panteonie były szkaradne i odrażające, a śmierć przez nie zadana bolesna. Rusałka jest wyjątkiem w pięknej i kuszącej formie. Była uosobieniem tego, co mężczyźni myślą o kobietach, porównując je do tajfunów. Zrazu ciepłe i wilgotne, na koniec potrafią zabrać wszystko i zostawić wkoło pustkę. Rusałki zazwyczaj wyobrażano sobie […]
Zwiastunka nieszczęść, czyli mamuna i dziwożona. Strach przed nieudanym porodem lub utrata potomstwa paraliżuje każdego rodzica od zawsze. Kobiety boją się komplikacji w trakcie ciąży i zaklinają los, prosząc o szczęśliwe rozwiązanie. Chore lub niedorozwinięte dziecko jest krzyżem na całe życie. I o wszystkie te nieszczęścia odpowiadał u Słowian demon o imieniu Mamuna. Dziwożona, bo […]
Demony mitologii słowiańskiej o wiele sprawniej przedostawały się przez linię obrony chrześcijańskiej cenzury. Utopiec lub Topielec jest jednym z demonów, którego postać i funkcja są rozpoznawane przez współczesnych. Straszy dorosłych i dzieci. Jest uosobieniem pradawnego tabu związanego z wodą. Etymologia słowa sięga do literackiego przejawu języków słowiańskich, mowy staro-cerkiewno-słowiańskiej. Znaleźć tam można słowa: tonąti, topiti, utapati. I […]